AI-geletterdheid gaat verder dan chatten met ChatGPT

Loop eens door je bedrijf en kijk om je heen: grote kans dat je op meerdere schermen ChatGPT, Midjourney of een andere AI-tool ziet draaien. AI is in het MKB razendsnel ingeburgerd. Logisch, want de mogelijkheden voor efficiëntie en creativiteit zijn enorm.

Toch zit er een addertje onder het gras. Veel ondernemers en medewerkers gebruiken deze tools zonder precies te weten hoe ze werken, waar de grenzen liggen of welke risico's eraan kleven. Dat noemen we een gebrek aan AI-geletterdheid.

Het is verleidelijk om te denken: zolang het resultaat er goed uitziet, zit het wel snor. Maar als je blind vertrouwt op technologie, loop je het risico op fouten, datalekken of zelfs reputatieschade. Hier lees je wat AI-geletterdheid inhoudt, waarom het onmisbaar is voor iedere ondernemer, en hoe je ervoor zorgt dat jouw team niet alleen tools gebruikt, maar dat ook slim en bewust doet.

Wat houdt AI-geletterdheid in?

Je hoeft geen programmeur te zijn om AI te begrijpen. AI-geletterdheid draait niet om code, maar om inzicht in de werking en impact van AI-tools.

Vergelijk het met autorijden: je hoeft geen monteur te zijn, maar je moet wel verkeersregels kennen, weten hoe je veilig rijdt en begrijpen wanneer je moet ingrijpen. Zo werkt het ook met AI op de werkvloer. Je team moet kunnen antwoorden op vragen als:

Het draait om kritisch denken. AI is geen allesweter, maar een rekenmodel dat voorspellingen doet op basis van data.

Schijnproductiviteit ligt op de loer

Een veelvoorkomende valkuil: denken dat AI al het denkwerk uit handen neemt. Stel, een marketingmedewerker vraagt ChatGPT om een blog over een nieuwe wet. Binnen tien seconden rolt er een tekst uit, die direct op de website verschijnt. Klinkt efficiënt, maar wat als de informatie niet actueel is, de toon niet past, of – erger nog – de AI feiten verzint?

Zonder AI-geletterdheid ontstaat schijnproductiviteit: veel output, weinig controle op kwaliteit. Een AI-geletterd team gebruikt output van AI als startpunt, niet als eindproduct. Menselijke expertise blijft nodig om te checken, te nuanceren en de strategie te bewaken.

Wat gebeurt er met jouw data?

Veel gratis AI-tools trainen hun modellen met de data die je invoert. Wat als iemand van HR een cv met persoonsgegevens in een publieke AI-tool plakt? Of als je financiële afdeling kwartaalcijfers uploadt voor analyse?

Op dat moment verlaten gevoelige gegevens jouw beveiligde omgeving. Zonder dat je het doorhebt, kun je een datalek veroorzaken. Een team dat de risico's kent, maakt het verschil tussen veilig werken en onbewust schade aanrichten. Kennis van risico's en compliance is geen overbodige luxe, maar een digitale beschermlaag voor je bedrijf.

De mens blijft bepalend

Generatieve AI is een krachtig hulpmiddel, maar geen sparringpartner met gevoel voor context. Je kunt eindeloos scenario's testen, maar de uiteindelijke keuzes maak jij. AI voelt geen subtiele cultuurverschillen, begrijpt geen persoonlijke situaties en mist het menselijke oordeel dat in veel zakelijke beslissingen doorslaggevend is.

AI-geletterdheid betekent ook weten wanneer je AI juist niet inzet. Automatisering maakt ruimte voor menselijk contact – het gesprek met een klant, het functioneringsgesprek, de strategische brainstorm. Die momenten worden alleen maar waardevoller.

Hoe maak je jouw team AI-geletterd?

Wil je van enthousiaste gebruikers professionele AI-gebruikers maken? Begin dan hier:

1. Start het gesprek

Vraag in het team wie welke tools gebruikt. Luister zonder oordeel. Je ontdekt vaak verrassende toepassingen én blinde vlekken. Creëer een cultuur waarin experimenteren én het bespreken van fouten normaal is.

2. Stel heldere richtlijnen op

Leg op één A4 vast welke tools mogen en welke data nooit gedeeld mag worden. Maak duidelijk dat de mens altijd verantwoordelijk blijft voor de output. Hulp nodig? Er zijn experts die je kunnen ondersteunen bij het opstellen van werkbare governance-regels.

3. Investeer in training

Eenmalige uitleg is niet genoeg. Technologie verandert snel. Kies voor trainingen die ingaan op ethiek, bias en privacy, niet alleen op het schrijven van prompts. Zo leert je team risico's herkennen en kansen benutten.

4. Stimuleer kritisch denken

Daag je team uit: vraag bij AI-voorstellen altijd waarop de output is gebaseerd en wat de AI mogelijk heeft gemist. Zie AI als een snelle stagiair: enthousiast, maar het werk moet altijd gecontroleerd worden.

Begrip is de basis voor innovatie

De opkomst van AI lijkt op de introductie van het internet. Bedrijven die het begrepen en doordacht toepasten, liepen voorop. Wie het negeerde of zonder plan implementeerde, liep vast.

Als ondernemer ken jij je klanten, je mogelijkheden en je visie. AI is een hulpmiddel in jouw handen. Door te investeren in AI-geletterdheid zorg je dat het gereedschap je bedrijf versterkt, niet ondermijnt.

Klaar om de volgende stap te zetten? Wacht niet tot het misgaat. Bouw vandaag aan een kennisbasis waar je op kunt vertrouwen.

Lees ook onze andere artikelen over risico's, zoals databeveiliging, regelgeving en de impact van technologie op zakelijke groei. Zo ben je goed voorbereid op de uitdagingen van morgen.